BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM,
HƯỚNG NGHIỆP
LỚP

(Tài liệu lưu hành nội bộ)

n‡
t
u
h: K
c
á
s
B

c s‡
u
c
i
‘
v
hŸc
t
i
r
t
i

7

ng

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG TÀI LIỆU

2

CBQLGD:

Cán bộ quản lí giáo dục

CLBHS:

Câu lạc bộ học sinh

GV:

Giáo viên

HĐGDTCĐ:

Hoạt động giáo dục theo chủ đề

HĐSGH:

Hoạt động sau giờ học

HĐTN:

Hoạt động trải nghiệm

HS:

Học sinh

SGK:

Sách giáo khoa

SGV:

Sách giáo viên

SHDC:

Sinh hoạt dưới cờ

SHL:

Sinh hoạt lớp

TH:

Tiểu học

THCS:

Trung học cơ sở

THPT:

Trung học phổ thông

TPT:

Tổng phụ trách

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

MỤC LỤC
PHẦN I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

4

1. Khái quát về chương trình môn học

4

1.1. Giới thiệu khái quát về Chương trình Hoạt động trải nghiệm, Hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018
1.2. Những điểm mới, khác biệt của Chương trình Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp so với chương trình hiện hành
2. Giới thiệu chung về sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7
2.1. Quan điểm tiếp cận, biên soạn
2.2. Cấu trúc sách giáo khoa, cấu trúc bài học/ chủ đề
2.4. Những điểm mới của sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7
2.5. Khung kế hoạch dạy học (phân phối chương trình) gợi ý
3. Phương pháp tổ chức hoạt động

4
5
7
7
9
16
20
27

3.1. Định hướng, yêu cầu cơ bản chung về đổi mới phương pháp dạy học của
hoạt động giáo dục đáp ứng yêu cầu hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực 27
3.2. Hướng dẫn, gợi ý phương pháp, cách thức tổ chức dạy học/ hoạt động
28
3.3. Hướng dẫn quy trình dạy học một số dạng bài/ hoạt động điển hình
35
4. Hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
4.1. Đánh giá theo định hướng tiếp cận phẩm chất, năng lực
4.2. Gợi ý, ví dụ minh hoạ về đổi mới hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá,
tự đánh giá

39
39
40

5. Giới thiệu tài liệu bổ trợ, nguồn tài nguyên sách, học liệu điện tử, thiết bị giáo dục 43
5.1. Giới thiệu, hướng dẫn sử dụng sách giáo viên
5.2. Giới thiệu, hướng dẫn sách bổ trợ, tham khảo
5.3. Giới thiệu, hướng dẫn sử dụng, khai thác nguồn tài nguyên, học liệu điện tử,
thiết bị dạy học

43
45
46

PHẦN II. HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY

51

1. Lập kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp lớp 7

51

2. Quy trình thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án)

52

3. Bài soạn minh hoạ

54

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

3

Phần I

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
1.1. Giới thiệu khái quát về Chương trình Hoạt động trải nghiệm, Hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018
Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục mới được đưa vào
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT–
BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo). Đây là hoạt
động giáo dục bắt buộc trong kế hoạch giáo dục của cả 3 cấp: Tiểu học (TH), Trung học
cơ sở (THCS), Trung học phổ thông (THPT) với thời lượng dành cho mỗi lớp là 105 tiết/
năm học.
Chương trình Hoạt động trải nghiệm (cấp TH) và Hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp (cấp THCS, THPT) được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển chương trình
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Hoạt động giáo dục hướng nghiệp, Sinh hoạt
dưới cờ (SHDC), Sinh hoạt lớp (SHL) của Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành
(Chương trình GDPT 2006). Chương trình gồm 4 mạch nội dung hoạt động: Hướng vào
bản thân, Hướng đến xã hội, Hướng đến tự nhiên và Hướng nghiệp. Bốn mạch nội dung
hoạt động này được thực hiện xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 với tỉ lệ thời lượng dành cho
từng mạch nội dung ở từng cấp học như sau:
Nội dung hoạt động

Tiểu học

Trung học cơ sở

Trung học
phổ thông

Hoạt động hướng vào bản thân

60%

40%

30%

Hoạt động hướng đến xã hội

20%

25%

25 %

Hoạt động hướng đến tự nhiên

10%

15%

15%

Hoạt động hướng nghiệp

10%

20%

30%

Các mạch nội dung trên được thực hiện qua 3 loại hình hoạt động: SHDC, Hoạt
động giáo dục theo chủ đề (HĐGDTCĐ), SHL. Mỗi loại hình hoạt động được thực hiện
trung bình 1 tiết/ tuần. Ngoài ra, còn có Sinh hoạt Câu lạc bộ. Các loại hình hoạt động

4

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

trên được tổ chức với sự tham gia, phối hợp, liên kết của nhiều lực lượng giáo dục trong
và ngoài nhà trường như: giáo viên (GV) chủ nhiệm lớp, GV môn học, cán bộ tư vấn tâm
lí học đường, cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cán bộ Hội Liên hiệp
Thanh niên Việt Nam, cán bộ phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, cán
bộ quản lí nhà trường, cha mẹ HS, chính quyền địa phương, các tổ chức, cá nhân trong
xã hội.

1.2. Những điểm mới, khác biệt của Chương trình Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp so với chương trình hiện hành
1.2.1. Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp được xây dựng theo cách tiếp cận năng lực nhằm góp phần hình thành, phát triển
các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù cho HS.
– Các phẩm chất chủ yếu, bao gồm: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực,
trách nhiệm.
– Các năng lực chủ yếu (hay còn gọi là năng lực cốt lõi), bao gồm: năng lực tự chủ và
tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
– Các năng lực đặc thù của Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp, bao gồm: năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt
động, năng lực định hướng nghề nghiệp.
1.2.2. Nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân HS
với bản thân, với xã hội, với môi trường tự nhiên và với định hướng nghề nghiệp.
Cụ thể như sau:
Mạch nội dung
hoạt động
Hoạt động
hướng vào
bản thân.

Hoạt động

Nội dung hoạt động

Hoạt động khám – Tìm hiểu tính cách của bản thân.
phá bản thân.
– Tìm hiểu khả năng của bản thân.
Hoạt động rèn
luyện bản thân.

– Rèn luyện nền nếp, thói quen tự phục vụ và ý
thức trách nhiệm trong cuộc sống.
– Rèn luyện các kĩ năng thích ứng với cuộc sống.

Hoạt động
hướng đến
xã hội.

Hoạt động chăm
sóc gia đình.

– Quan tâm, chăm sóc người thân và các quan
hệ trong gia đình.
– Tham gia các công việc của gia đình.

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

5

Hoạt động
hướng đến
tự nhiên.

Hoạt động
hướng nghiệp.

6

Hoạt động xây
dựng nhà trường.

– Xây dựng và phát triển mối quan hệ với bạn
bè và thầy cô.
– Tham gia xây dựng và phát huy truyền thống
của nhà trường và của tổ chức Đoàn, Đội.

Hoạt động xây
dựng cộng đồng.

– Xây dựng và phát triển quan hệ với mọi người.
– Tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động giáo
dục truyền thống, giáo dục chính trị, đạo đức,
pháp luật.

Hoạt động tìm
hiểu và bảo tồn
cảnh quan thiên
nhiên.

– Khám phá vẻ đẹp, ý nghĩa của cảnh quan
thiên nhiên.
– Tham gia bảo tồn cảnh quan thiên nhiên.

Hoạt động tìm
hiểu và bảo vệ
môi trường.

– Tìm hiểu thực trạng môi trường.
– Tham gia bảo vệ môi trường.

Hoạt động tìm
hiểu nghề
nghiệp.

– Tìm hiểu ý nghĩa, đặc điểm và yêu cầu của nghề.
– Tìm hiểu yêu cầu về an toàn và sức khoẻ
nghề nghiệp.
– Tìm hiểu thị trường lao động.

Hoạt động rèn
luyện phẩm chất,
năng lực phù
hợp với
định hướng
nghề nghiệp.

– Tự đánh giá sự phù hợp của bản thân với định
hướng nghề nghiệp.
– Rèn luyện phẩm chất và năng lực phù hợp với
định hướng nghề nghiệp.

Hoạt động lựa
chọn hướng
nghề nghiệp và
lập kế hoạch
học tập theo
định hướng
nghề nghiệp.

– Tìm hiểu hệ thống trường trung cấp, cao
đẳng, đại học và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp
khác của địa phương, trung ương.
– Tham vấn ý kiến của thầy cô, người thân và
chuyên gia về định hướng nghề nghiệp.
– Lựa chọn cơ sở đào tạo trong tương lai và
lập kế hoạch học tập phù hợp với định hướng
nghề nghiệp.

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

1.2.3. Trong chương trình không quy định những nội dung giáo dục cụ thể cho từng
lớp như chương trình hiện hành mà quy định các yêu cầu cần đạt cho từng mạch nội
dung hoạt động và các hoạt động trong mỗi mạch nội dung ở từng lớp, bao gồm các yêu
cầu cần đạt về kiến thức, kĩ năng, thái độ, phẩm chất, năng lực. Khi biên soạn SGK, các
tác giả sẽ phân tích từng yêu cầu cần đạt để xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung hoạt
động cũng như xác định phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động sao cho đáp ứng
được yêu cầu cần đạt, đồng thời xây dựng các chỉ báo đánh giá để GV đánh giá, HS tự
đánh giá kết quả học tập của các em.
1.2.4. Chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp đưa ra các loại hình
hoạt động, định hướng về phương pháp, và một số phương thức, hình thức tổ chức hoạt
động trải nghiệm, hướng nghiệp để các nhà trường, GV có thể lựa chọn thực hiện sao
cho đáp ứng được yêu cầu cần đạt và hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho HS
như phương thức khám phá (tham quan, trải nghiệm, cắm trại, thực địa,…), phương
thức thể nghiệm, tương tác (diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, hội thi, trò chơi,…), phương
thức cống hiến (hoạt động thiện nguyện nhân đạo, lao động công ích, tuyên truyền,…),
phương thức nghiên cứu (khảo sát, điều tra, làm dự án nghiên cứu, sáng tạo công nghệ,
nghệ thuật,…).
1.2.5. Nội dung đánh giá tập trung vào các biểu hiện của phẩm chất chủ yếu
và năng lực đặc thù đã được xác định trong chương trình, bao gồm: năng lực thích
ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề
nghiệp. Các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của mỗi HS chủ yếu được đánh
giá thông qua HĐGDTCĐ, quá trình tham gia các hoạt động trải nghiệm cụ thể và các
sản phẩm của HS trong mỗi hoạt động đó.

2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM,
HƯỚNG NGHIỆP 7
2.1. Quan điểm tiếp cận, biên soạn
2.1.1. Phát triển phẩm chất, năng lực chung và các năng lực đặc thù của Hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp cho HS
Thực hiện quan điểm này, Chương trình Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp lớp 7
được thiết kế thành các chủ đề. Mỗi chủ đề bao gồm các hoạt động mang tính trải nghiệm
với những nội dung được lựa chọn kĩ càng, đảm bảo tính thiết thực và các phương pháp,
hình thức tổ chức hoạt động đa dạng, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS.
Thời lượng dành cho việc tổ chức các hoạt động trong mỗi chủ đề, nhất là hoạt động thực
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

7

hành đảm bảo cho việc rèn luyện để hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực,
hành vi, thói quen tích cực cho HS.
2.1.2. Đảm bảo đáp ứng mục tiêu, yêu cầu cần đạt của Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp lớp 7 và đúng quy định về thời lượng dành cho từng mạch nội dung trong
chương trình
Thực hiện quan điểm này, các nội dung được đưa vào các chủ đề trong SGK đều đáp
ứng đúng, đủ yêu cầu cần đạt và đảm bảo phù hợp với tỉ lệ thời lượng dành cho từng
mạch nội dung trong chương trình. Cụ thể như sau:
– Hoạt động hướng vào bản thân: 40 tiết + 2 tiết KTĐG định kì = 40%.
– Hoạt động hướng đến xã hội: 26 tiết = 25%.
– Hoạt động hướng đến tự nhiên: 14 tiết + 1 tiết KTĐG giữa kì 2 = 15%.
– Hoạt động hướng nghiệp: 20 tiết + 1 tiết KTĐG cuối kì 2 = 20%.
2.1.3. Quán triệt đặc thù của Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động
giáo dục, tổ chức theo phương thức trải nghiệm. Thực hiện quan điểm này, các hoạt động
được thiết kế trong mỗi chủ đề chú trọng việc tổ chức cho HS học qua trải nghiệm, tạo cơ
hội cho HS được tham gia các hoạt động trải nghiệm cũng như thể hiện các trải nghiệm
của bản thân.
2.1.4. Tích hợp. Thực hiện quan điểm này, các nội dung giáo dục kĩ năng sống, hoạt
động theo chủ đề của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, nội dung của các môn
học (Giáo dục công dân, Lịch sử – Địa lí, Khoa học tự nhiên, Công nghệ,…) được lựa
chọn để tích hợp, lồng ghép với nội dung của mỗi chủ đề sao cho phù hợp và đáp ứng
được các yêu cầu cần đạt của chủ đề.
2.1.5. Phù hợp với đặc điểm tâm lí – xã hội của HS lớp 7 và gần gũi với cuộc sống
thực tiễn của các em. Thực hiện quan điểm này, các nội dung được đưa vào SGK đều
được lấy chất liệu từ chính cuộc sống thực tiễn của HS và được trình bày ngắn gọn, rõ
ràng, dễ hiểu. Các phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động cũng được cân nhắc,
lựa chọn sao cho hấp dẫn, thu hút được sự tham gia của mọi HS.
2.1.6. Mở và linh hoạt để nhà trường, GV chủ động, sáng tạo trong việc lập kế hoạch
cũng như triển khai thực hiện kế hoạch tổ chức các hoạt động để HS có trải nghiệm phù
hợp với điều kiện thực tiễn.
2.1.7. Đảm bảo tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp. Thực
hiện quan điểm này, các chủ đề của SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7 được

8

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

thiết kế với tên gọi, cấu trúc thống nhất với các chủ đề của lớp 6. Nội dung các chủ đề
được nối tiếp với lớp 6 và có sự liên kết chặt chẽ với nhau theo hướng đồng tâm, mở rộng.
2.1.8. “Kết nối tri thức với cuộc sống” là thông điệp của bộ sách. Vì vậy, điều này
được thể hiện trong tất cả các hoạt động của mỗi chủ đề, từ hoạt động Khám phá – Kết
nối đến hoạt động Thực hành, Vận dụng.
2.1.9. Bám sát các tiêu chuẩn SGK mới theo Thông tư số 33/2017/TT–BGDĐT của
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2017.

2.2. Cấu trúc sách giáo khoa, cấu trúc bài học/ chủ đề
2.2.1. Ma trận năng lực, nội dung, hoạt động
Căn cứ vào yêu cầu cần đạt quy định cho mỗi mạch nội dung trong Chương trình
và thời lượng dành cho hoạt động này là 105 tiết/ năm học, SGK Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp 7 được cấu trúc thành 9 chủ đề, trong đó: 35 tiết dành cho SHDC, 35 tiết
dành cho HĐGDTCĐ và 35 tiết SHL. Mỗi loại hình hoạt động trên đều có chức năng,
nhiệm vụ riêng (SHDC đóng vai trò định hướng, HĐGDTCĐ đóng vai trò chính trong
việc thực hiện mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chủ đề, SHL đóng vai trò phản hồi kết quả
thực hiện của hai loại hình hoạt động trên) nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau và cùng
hướng vào việc thực hiện mục tiêu, yêu cầu cần đạt của mỗi chủ đề.
SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cấp THCS nói chung, lớp 7 nói riêng chỉ
thể hiện nội dung cụ thể của HĐGDTCĐ. Đối với SHDC và SHL chỉ đưa ra định hướng
về nội dung hoạt động trong mỗi chủ đề. Vì vậy, trong ma trận này cũng chỉ thể hiện ma
trận năng lực, nội dung, hoạt động cho HĐGDTCĐ trong SGK lớp 7.

Chủ đề

1. Em
với nhà
trường

Yêu cầu cần đạt

Năng lực đặc thù, năng
lực chung và phẩm chất
cần đạt

Nội dung chính của
Hoạt động giáo dục
theo chủ đề

– Phát triển được mối
quan hệ hoà đồng với
bạn bè, thầy cô và hài
lòng về các mối quan
hệ này.
– Hợp tác được với
thầy cô, bạn bè để

– Thể hiện được cách giao
tiếp, ứng xử phù hợp trong
các tình huống cụ thể.
– Thể hiện được sự hợp
tác, giúp đỡ, hỗ trợ mọi
người để cùng thực hiện
nhiệm vụ.

1. Phát triển mối
quan hệ hoà đồng,
hợp tác với thầy cô
và các bạn.
2. Tự hào truyền
thống trường em.

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

9

2. Khám
phá bản
thân

10

thực hiện các nhiệm
vụ chung và giải
quyết được những
vấn đề nảy sinh.
– Giới thiệu được
những nét nổi bật, tự
hào về nhà trường.
– Tham gia hoạt động
giáo dục theo chủ đề
của Đội Thiếu niên
Tiền phong Hồ Chí
Minh, của nhà trường.

– Biết cách tự khích lệ
và động viên người khác
để cùng hoàn thành
nhiệm vụ.
– Xác định được mục tiêu,
đề xuất được nội dung và
phương thức phù hợp cho
các hoạt động cá nhân và
hoạt động nhóm.
– Năng lực chung: giao
tiếp, hợp tác; tự chủ, tự
học. Phẩm chất: nhân ái,
trung thực, trách nhiệm.

– Nhận diện được
điểm mạnh, điểm
hạn chế của bản thân
trong học tập và
cuộc sống.
– Nhận ra được khả
năng kiểm soát cảm
xúc của bản thân.

– Xác định được những
nét đặc trưng về hành vi
và lời nói của bản thân.
– Tìm được giá trị, ý
nghĩa của bản thân đối
với gia đình và bạn bè.
– Giải thích được ảnh
hưởng của sự thay đổi
cơ thể đến các trạng thái
cảm xúc, hành vi của
bản thân.
– Năng lực chung: tự chủ,
giao tiếp, hợp tác, giải
quyết vấn đề.
Phẩm chất: nhân ái, trung
thực, trách nhiệm.

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

1. Điểm mạnh, điểm
hạn chế của tôi.
2. Kiểm soát cảm
xúc của bản thân.

3. Trách
nhiệm
với bản
thân

– Biết cách vượt qua
khó khăn trong một
số tình huống cụ thể.
– Xác định được một
số tình huống nguy
hiểm và biết cách tự
bảo vệ trong các tình
huống đó.

– Thực hiện được kế
hoạch hoạt động của cá
nhân và linh hoạt điều
chỉnh khi cần để đạt được
mục tiêu.
– Nhận biết được những
nguy cơ từ môi trường xã
hội ảnh hưởng đến cuộc
sống con người.
– Biết cách ứng phó với
nguy cơ, rủi ro từ môi
trường xã hội.
– Năng lực chung: tự chủ,
giao tiếp, hợp tác, giải
quyết vấn đề. Phẩm chất:
nhân ái, trách nhiệm,
trung thực.

1. Vượt qua khó
khăn.
2. Tự bảo vệ trong
tình huống nguy
hiểm.

4. Rèn
luyện
bản thân

– Thể hiện được
thói quen ngăn nắp,
gọn gàng, sạch sẽ ở
gia đình cũng như
ở trường.
– Rèn luyện được tính
kiên trì, sự chăm chỉ
trong công việc.
– Biết kiểm soát các
khoản chi và biết tiết
kiệm tiền.
– Lập được kế hoạch
chi tiêu cho một số sự
kiện trong gia đình
phù hợp với lứa tuổi.

– Thực hiện được các
nhiệm vụ với những yêu
cầu khác nhau.
– Vận dụng được kiến
thức, kĩ năng đã học để
giải quyết vấn đề trong
những tình huống
khác nhau.
– Đánh giá được sự hợp
lí/chưa hợp lí của kế
hoạch hoạt động.
– Năng lực chung: tự chủ,
giao tiếp, hợp tác, giải
quyết vấn đề. Phẩm chất:
nhân ái, trách nhiệm,
trung thực.

1. Rèn luyện thói
quen ngăn nắp, gọn
gàng, sạch sẽ.
2. Rèn luyện tính
kiên trì, chăm chỉ.
3. Quản lí chi tiêu.

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

11

12

5. Em với – Bước đầu có kĩ năng
gia đình chăm sóc người thân
khi bị mệt, ốm.
– Thể hiện được sự
lắng nghe tích cực
khi tiếp nhận những
ý kiến đóng góp và sự
chia sẻ từ các thành
viên trong gia đình.
– Lập kế hoạch và
thực hiện được kế
hoạch lao động tại
gia đình.

– Tìm được giá trị, ý
nghĩa của bản thân đối
với gia đình và bạn bè.
– Thể hiện được cách
giao tiếp, ứng xử phù hợp
trong các tình huống
cụ thể.
– Làm chủ được cảm xúc
của bản thân trong các
tình huống giao tiếp, ứng
xử khác nhau.
– Xác định được mục tiêu,
đề xuất được nội dung và
phương thức phù hợp cho
các hoạt động cá nhân.
– Năng lực chung: tự chủ,
giao tiếp, hợp tác, giải
quyết vấn đề. Phẩm chất:
nhân ái, trách nhiệm,
chăm chỉ.

1. Kĩ năng chăm sóc
người thân khi bị
mệt, ốm.
2. Kế hoạch lao
động tại gia đình.
3. Lắng nghe tích
cực ý kiến người
thân trong gia đình.

6. Em
với cộng
đồng

– Thể hiện được cách giao
tiếp, ứng xử phù hợp trong
các tình huống cụ thể.
– Làm chủ được cảm xúc
của bản thân trong các
tình huống giao tiếp, ứng
xử khác nhau.
– Xác định được mục
tiêu, đề xuất được nội
dung và phương thức phù
hợp cho các hoạt động cá
nhân và hoạt động nhóm.
– Chỉ ra được những
đóng góp của bản thân và
người khác vào kết quả
hoạt động.
– Rút ra được những kinh
nghiệm, bài học sau khi
tham gia các hoạt động.
– Năng lực giao tiếp, hợp
tác. Phẩm chất: yêu quê
hương, đất nước, nhân ái,
trách nhiệm.

1. Giao tiếp, ứng xử
có văn hoá và tôn
trọng sự khác biệt.
2. Tham gia hoạt
động thiện nguyện.
3. Tự hào truyền
thống quê hương.

– Thể hiện được hành
vi giao tiếp, ứng xử có
văn hoá khi tham gia
các hoạt động trong
cộng đồng.
– Tôn trọng sự khác
biệt giữa mọi người,
không đồng tình với
những hành vi kì thị
về giới tính, dân tộc,
địa vị xã hội.
– Tham gia các hoạt
động thiện nguyện,
nhân đạo và vận động
người thân, bạn bè
tham gia.
– Giới thiệu được
những truyền thống
đáng tự hào của địa
phương mình.

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

7. Em
với thiên
nhiên
và môi
trường

– Thiết kế được
một số sản phẩm
thể hiện sự hiểu biết,
cảm xúc của bản thân
sau chuyến tham
quan cảnh quan
thiên nhiên.
– Thực hiện được các
hành vi, việc làm bảo
vệ di tích, danh lam
thắng cảnh tại những
nơi đến tham quan.
– Tìm hiểu được ảnh
hưởng của hiệu ứng
nhà kính đến sự sống
trên Trái Đất.

– Xác định được mục
tiêu, đề xuất được nội
dung và phương thức phù
hợp cho các hoạt động cá
nhân và hoạt động nhóm.
– Nhận biết được những
nguy cơ từ môi trường
tự nhiên ảnh hưởng đến
cuộc sống con người.
– Thực hiện được kế
hoạch hoạt động và linh
hoạt điều chỉnh khi cần
để đạt được mục tiêu.
– Năng lực giao tiếp, hợp
tác, tự chủ, giải quyết vấn
đề. Phẩm chất: yêu quê
hương, đất nước, nhân ái,
trách nhiệm.

8. Khám
phá thế
giới nghề
nghiệp

– Xác định được
một số nghề hiện có
ở địa phương.
– Nêu được công việc
đặc trưng, trang thiết
bị, dụng cụ lao động
cơ bản của một số
nghề ở địa phương.
– Nêu được những
phẩm chất và năng
lực cần có của
người làm các nghề
ở địa phương.
– Nhận diện được
những nguy hiểm
có thể xảy ra và
cách giữ an toàn khi
làm những nghề ở
địa phương.

– Giới thiệu được các
Tìm hiểu một số
nghề/ nhóm nghề phổ
nghề hiện có ở
biến ở địa phương, chỉ ra địa phương
được vai trò kinh tế – xã
hội của các nghề đó.
– Phân tích được yêu cầu
về phẩm chất, năng lực
của người làm nghề mà
bản thân quan tâm.
– Chỉ ra được các công
cụ của các ngành nghề,
những nguy cơ mất an
toàn có thể xảy ra và cách
đảm bảo sức khoẻ khi
làm nghề.
– Năng lực chung: giải
quyết vấn đề và sáng tạo,
giao tiếp và hợp tác, tự
chủ. Phẩm chất: trách
nhiệm, chăm chỉ, nhân ái.

1. Cảnh quan thiên
nhiên quê hương
tôi.
2. Bảo vệ môi
trường, giảm thiểu
hiệu ứng nhà kính.

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

13

9. Hiểu
bản thân
– chọn
đúng
nghề

– Chỉ ra được một số
phẩm chất và năng
lực của bản thân phù
hợp hoặc chưa phù
hợp với một số yêu
cầu của một số ngành
nghề ở địa phương.

– Chỉ ra được một số
điểm mạnh và chưa mạnh
về phẩm chất và năng lực
của bản thân có liên quan
đến nghề yêu thích.
– Rèn luyện được một số
phẩm chất và năng lực cơ
bản của người lao động.
– Năng lực tự chủ, tự học,
giao tiếp, hợp tác.
Phẩm chất: trách nhiệm,
chăm chỉ.

Phẩm chất, năng lực
của bản thân với yêu
cầu của nghề ở địa
phương.

Ma trận nội dung hoạt động:
– Mạch nội dung Hoạt động hướng vào bản thân gồm 3 chủ đề: chủ đề 2, chủ đề 3,
chủ đề 4; Hoạt động hướng đến xã hội gồm 3 chủ đề: chủ đề 1, chủ đề 5, chủ đề 6; Hoạt
động hướng đến tự nhiên: chủ đề 7; Hoạt động hướng nghiệp gồm: chủ đề 8, chủ đề 9.
– Yêu cầu cần đạt quy định cho từng mạch nội dung được chuyển hoá thành mục
tiêu của từng chủ đề trong SGK.
– Nội dung chính của chủ đề được xác định trên cơ sở các yêu cầu cần đạt quy
định cho từng mạch nội dung trong chương trình và được thiết kế thành các tiểu chủ
đề trong SGK.
2.2.2. Cấu trúc sách giáo khoa
SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7 được cấu trúc như sau:
Hướng dẫn sử dụng sách, bao gồm các lô gô và hướng dẫn khái quát việc thực hiện
các hoạt động tương ứng với lô gô Khám phá – Kết nối, Thực hành, Vận dụng.
Lời nói đầu
Mục lục
Nội dung sách gồm 9 chủ đề. Các chủ đề được sắp xếp theo trình tự các mạch
nội dung quy định trong chương trình nhằm đảm bảo tính logic, tính hệ thống, đồng
thời đảm bảo sự liên thông ngang với một số môn học có liên quan với Hoạt động trải
nghiệm, hướng nghiệp lớp 7. Riêng nội dung về xây dựng nhà trường (trong mạch nội
dung Hướng đến xã hội) được chuyển lên chủ đề 1 cho phù hợp với thực tế giáo dục của
nhà trường.

14

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

Một số thuật ngữ dùng trong sách
Danh sách ảnh sử dụng
2.2.3. Cấu trúc các chủ đề trong SGK
Thực hiện quan điểm và cách tiếp cận biên soạn SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp 7 đã nêu trên, nội dung SGK được cấu trúc thành 9 chủ đề, nối tiếp với các chủ đề
của lớp 6. Mỗi chủ đề trong SGK được cấu trúc thống nhất như sau:
Tên chủ đề
Mục tiêu của chủ đề (chuyển hoá từ yêu cầu cần đạt quy định cho từng mạch nội
dung và hoạt động trong Chương trình Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp lớp 7).
Định hướng nội dung của ba loại hình hoạt động trong chủ đề: Sinh hoạt dưới cờ,
Hoạt động giáo dục theo chủ đề, Sinh hoạt lớp.
Hoạt động giáo dục theo chủ đề: Tùy theo yêu cầu cần đạt của chủ đề, mỗi chủ đề
có từ 1 đến 3 nội dung chính và được thực hiện từ 3 – 5 tiết/ chủ đề. Mỗi nội dung chính
là một tiểu chủ đề, bao gồm các hoạt động được thực hiện theo trình tự sau:
Khám phá – Kết nối
Bao gồm các nội dung hoạt động hướng đến mục tiêu khai thác những tri thức, kinh
nghiệm đã có của HS liên quan đến chủ đề hoạt động thông qua các nhiệm vụ, câu hỏi
gợi mở. Sau đó, yêu cầu HS kết nối để kiến tạo tri thức, kinh nghiệm mới từ những tri
thức, kinh nghiệm đã có.
Thực hành
HS được vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới để giải quyết các vấn đề có thể gặp
trong thực tiễn hoặc thực hiện nhiệm vụ được giao. Qua đó, củng cố kiến thức, hình
thành kĩ năng, đồng thời kiểm nghiệm và hiểu được ý nghĩa thực tiễn của những tri thức,
kinh nghiệm mới đã lĩnh hội được.
Vận dụng (Hoạt động sau giờ học)
HS vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới vào các hoạt động trong cuộc sống thực tiễn
ở nhà trường, gia đình, cộng đồng. Qua đó, rèn luyện kĩ năng, hình thành phẩm chất,
năng lực, thói quen, hành vi tích cực theo mục tiêu của chủ đề.
Lưu ý: Hoạt động khởi động được đưa vào SGV, không đưa vào SGK.
Đánh giá chủ đề

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 7

15

2.4. Những điểm mới của sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7
2.4.1. Các chủ đề trong SGK được thiết kế theo “Mô hình lí thuyết học qua trải
nghiệm” của D.A.Kolh vận dụng vào hoạt động giáo dục nhằm đảm bảo phát triển phẩm
chất, năng lực chung, năng lực đặc thù cho HS.
Theo mô hình lí thuyết học qua trải nghiệm, học tập là một quá trình mà ở đó, tri
thức được tạo ra thông qua sự biến đổi, chuyển hoá kinh nghiệm. Lí thuyết này nhấn
mạnh tầm quan trọng của kinh nghiệm cá nhân đối với quá trình học tập và cho rằng,
học tập chỉ đạt hiệu quả khi người học trải qua chu trình 4 giai đoạn: 1/ Có kinh nghiệm
cụ thể từ những trải nghiệm của bản thân; 2/ Quan sát có tư duy về kinh nghiệm đó; 3/
Hình thành khái niệm và khái quát; 4/ Thử nghiệm tích cực những ứng dụng của khái
niệm trong tình huống mới.
Bốn giai đoạn trên đã được áp dụng vào việc thiết kế các chủ đề của SGK Hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp 7 theo cấu trúc 4 bước tương ứng với các hoạt động: Khám phá
– Kết nối – Luyện tập/ Thực hành – Vận dụng, trong đó hoạt động khám phá và kết nối
được gộp chung thành 1 bước để thể hiện mối tương quan chặt chẽ của 2 hoạt động này,
đó là: khám phá tri thức kinh nghiệm đã có của HS và HS tham gia kiến tạo tri thức, kinh
nghiệm mới từ những tri thức, kinh nghiệm đã có. Bước khám phá – kết nối tương ứng
với 3 giai đoạn đầu, còn bước thực hành và bước vận dụng tương ứng với giai đoạn 4 của
mô hình lí thuyết học qua trải nghiệm.
Việc thiết kế các chủ đề như trên không chỉ giúp HS có cơ hội thể hiện những trải
nghiệm của bản thân, phát triển khả năng tư duy mà còn tạo điều kiện cho HS thường
xuyên được vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm mới được hình thành để giải quyết
các nhiệm vụ học tập ở lớp và tham gia các hoạt động thực tiễn ở gia đình, nhà trường,
xã hội. Nhờ đó, kết nối được tri thức với cuộc sống, làm cho HS hiểu được ý nghĩa thực
tiễn của tri thức đã học được và giúp HS rèn luyện được những kĩ năng, phẩm chất, năng
lực theo mục tiêu đã xác định.
2.4.2. Mục tiêu của mỗi chủ đề là sự cụ thể hoá các yêu cầu cần đạt quy định trong
chương trình.
Sau phần mục tiêu là khái quát các nội dung sẽ thực hiện trong chủ đề nhằm đạt được
mục tiêu, bao gồm: Định hướng nội dung SHDC; Định hướng nội dung HĐGDTCĐ;
Định hướng nội dung SHL.
Điều này giúp GV có định hướng tổ chức thực hiện các hoạt động đáp ứng được các
yêu cầu cần đạt về kiến thức, kĩ năng, thái độ, phẩm chất, năng lực của chủ đề. Không
những vậy, còn tạo điều kiện cho GV chủ động, linh hoạt trong việc điều chỉnh nội dung,
phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động sao cho vừa đáp ứng được mục tiêu, vừa phù
hợp với điều kiện thực tế của nhà trường.

16

BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

2.4.3. Nội dung các hoạt động trong mỗi chủ đề phù hợp với đặc trưng của hoạt
động trải nghiệm.
Ở bước khám phá, nội dung hoạt động không trình bày những kiến thức mới như
các môn học mà đưa ra các nhiệm vụ học tập, yêu cầu HS suy ngẫm, vận dụng tổng hợp
kiến thức, kĩ năng đã lĩnh hội được qua các môn học và kinh nghiệm đã có của bản thân
để giải quyết các vấn đề, nhiệm vụ học tập. Ở bước thực hành và bước vận dụng cũng vậy.
Nội dung của 2 bước này đều là các nhiệm vụ, các vấn đề, tình huống, đòi hỏi HS phải
vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới vừa hình thành ở bước khám phá – kết nối để đưa
ra cách giải quyết phù hợp.
Nội dung các chủ đề trong SGK được chọn lọc, cân nhắc kĩ càng nhằm đảm bảo tính
khoa học, tính thực tiễn, tính sư phạm, tính logic, ngắn gọn, rõ ràng, súc tích, dễ hiểu,
phù hợp với khả năng nhận thức của HS lớp 7.
2.4.4. Phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động của chủ đề đa dạng, phong phú.
Tùy theo mục tiêu và nội dung của chủ đề, nhiều hình thức, phương pháp dạy học
tích cực, phù hợp với tính chất trải nghiệm đã được lựa chọn sử dụng (như hình thức
giao lưu, diễn đàn, toạ đàm, triển lãm, trò chơi, sân khấu hoá...; và các phương pháp thảo
luận, làm việc cá nhân, nghiên cứu trường hợp, nghiên cứu tình huống, sắm vai xử lí tình
huống, học theo dự án, lập kế hoạch, tranh biện, thực hành,…). Việc đa dạng hoá các
hình thức, phương pháp tổ chức thực hiện các chủ đề không chỉ thu hút và tích cực hoá
hoạt động học tập của HS mà còn góp phần rèn luyện cho HS nhiều năng lực quan trọng
như năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực quản lí bản thân, năng lực giải quyết vấn đề
sáng tạo, năng lực tự chủ, tự học, năng lực lập và thực hiện kế hoạch, năng lực sử dụng
công nghệ thông tin, tìm kiếm và xử lí thông tin,…
2.4.5. Hình thức trình bày các chủ đề đẹp, hấp dẫn, hài hoà giữa kênh chữ và kênh
hình, đảm bảo tính mĩ thuật, phù hợp với nội dung chủ đề, trình độ nhận thức của HS
và điều kiện thực tế.
Minh hoạ cho những điểm mới của sách
Trong SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7 có 9 chủ đề. Tất cả các chủ đề đều
thể hiện rõ và đầy đủ những điểm mới, khác biệt của SGK nêu ở phần trên. Sau đây là ví
dụ minh hoạ cho những điểm mới được thể hiện qua 1 chủ đề.
Chủ đề 8. Khám phá thế giới nghề nghiệp
Yêu cầu cần đạt quy định trong chương trình là:
– Xác định được một số nghề hiện có ở địa phương.
– Nêu được công việc đặc trưng, trang thiết bị, dụ...